شرح ردیف دستگاهی موسیقی ایران, قسمت چهارم؛ فرم‌های موسیقی ایرانی

در مجموعه‌ی شرح ردیف دستگاهی موسیقی خنیاگر، مهران مهرنیا به مبانی موسیقی ایران و آنچه که به عنوان موسیقی دستگاهی ایران یا موسیقی کلاسیک ایران می‌شناسیم می‌پردازد. پیش‌تر فواصل موسیقایی و ریتم به عنوان دو عنصر ایجاد موسیقی معنا دار معرفی شده بودند و به حالت‌ها به عنوان بخشی اصلی از شناسنامه‌ی موسیقی پرداخته شده بود که قابل توضیح نیستند. در این جلسه به کاربرد حالت‌ها در شناسایی و تفکیک فرم‌های مشترک در دستگاه‌ها و گوشه‌ها اشاره می‌شود. در تعریف فاصله، با رجوع به سازهای تار و سه‌تار که در بیان ردیف مرجعیت دارند، ابتدا اولین و آخرین نت هر دستگاه روی ساز مشخص می‌شوند، سپس نقاطی در میانه‌ی این مسیر که به عنوان ایستگاه می‌توانند استفاده شوند مشخص می‌شوند. هر دستگاه معمولن 4 تا 5 ایستگاه دارد که قابلیت تغییر مسیر به دستگاه‌های دیگر را به نوازنده می‌دهند. دو تفکیک برای فرم‌های دستگا‌ه‌های موسیقی ایرانی معرفی می‌شوند؛ یکی با متر آزاد و دیگری مقید به ارائه‌ی حالت مشخصی از ریتم. گوشه‌های ریتمیک قابلیت اجرا در نقاط ایست یا فاصله‌ها و همچنین تکثیر در گوشه‌های دیگر را دارند. مشاهده مجموعه کامل شرح ردیف دستگاهی ایران: http://l.khonyagar.com/sharheradif آموزش جامع تار خنیاگر: http://l.khonyagar.com/tar وب‌سایت خنیاگر و مشاهده تمامی مجموعه ها: http://l.khonyagar.com/youtube با دسته‌بندی زیر آسان‌تر می‌توان سرفصل‌های این جلسه را پیدا کرد: 0:22 حالت‌ها 2:48 فرم‌های مشابه 3:35 مرجعیت تار و سه‌تار در ردیف 6:11 فاصله 11:39 فرم‌های گوشه‌ها